۶۷۸ بازدید انتشار : ۱۲ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۳۳ آخرین ویرایش : ۱۲ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۳۳

همزمان با آغاز ثبت نام حوزه های علمیه:

لزوم قرآنی شدن حوزه های علمیه در کلام علمای دینی/ حوزه های قرآن محور بیت الاحزان طرحی راهگشا

بسم الله الرحمن الرحیم
«وَقَالَ الرَّسُولُ یا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَذَا الْقرآن مَهْجُوراً» فرقان/30

آیه فوق بیانگر شکایت رسول خدا صلی الله علیه وآله در روز قیامت به محضر پروردگار است. در تفسیر مجمع البیان ذیل همین آیه آمده است: منظور از رسول در این آیه محمد صلی الله علیه وآله است که از قوم خود اینگونه شکایت میکند: پروردگارا قوم من این قرآن را مهجور کردند. معنای «اتَّخَذُوا هَذَا الْقرآن مَهْجُوراً» این است که امت اسلام قرآن را رها کرده اند و به دنبال شنیدن و فهمیدن آن نیستند.
نخستین یادگار پیامبر(ص) کتاب خداست که متأسفانه در بین ما شیعیان مهجور است. قرآن یکی از پله‎های صعود اخلاقی است و شرط آن مأنوس بودن با این کتاب الهی است.
رهبر معظم انقلاب(مدظله‎العالی) میفرمایند: ما هر جا پیشرفت کردیم بخاطر توجه به قرآن است و هر جا شکست خوردیم بخاطر عدم توجه به قرآن است.

امروزه ما شاهد مهجوریت قرآن کریم حتی در بین خواص شیعه و نخبگان بالاخص حوزه های علمیه که باید سردمداران وحافظین و محافظین قرآن باشند هستیم و متاسفانه متد درسی حوزه علمیه به گونه ای برنامه ریزی شده که طلاب آنطور که باید در خدمت قرآن کریم باشند نیستند.
شاید برخی خیال کنند تأکیدات رهبر معظم انقلاب (مد ظله العالی) بر روی «انس با قرآن» و «تدبر در قرآن» تنها منحصر به عوام است! در حالی که هرگز این‌طور نیست بلکه ایشان همانند امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه) همواره بر مهجوریت قرآن در میان خواص جامعه و علما نیز اذعان داشته و قرآن را در حوزه‌های علمیه نیز مهجور می‌دانند. در زیر، بخشی از بیانات امام خامنه‌ای (مد ظله العالی) دربارۀ مهجوریت قرآن در حوزه‌های علیمه آمده است. باشد که مورد توجه مسئولین حوزه‌های علمیه قرار بگیرد:


«در عین حالی که فقاهت اساس امر است، نباید از دیگر علوم اسلامی در حوزه‌ها غفلت بشود. مثلاً می‌بایست علم قرآن، شناسایی قرآن، فهم قرآن و انس با قرآن به عنوان یک علم و یک رشته در حوزه‌ها وجود داشته باشد. طلاب ما باید قرآن و یا لااقل بخشی از قرآن را حفظ کنند، یا حداقل با آن مأنوس باشند. چقدر مفاهیم اسلامی در قرآن هست که اگر ما بخواهیم در فقه بحث کنیم، به فکر آن‌ها نمی‌افتیم. این انزوای قرآن در حوزه‌های علمیه و عدم انس ما با قرآن، برای ما خیلی مشکلات درست کرده است و بعد از این هم خواهد کرد و به ما تنگ‌نظری خواهد داد.
من یک وقت در سال‌های قبل از انقلاب در مشهد در درس تفسیر، به طلبه‌ها می‌گفتم که ما از اولِ «بدان ایّدکاللَّه»، تا وقتی که ورقۀ اجتهادمان را می‌گیریم، می‌توانیم حتّی یک‌بار به قرآن مراجعه نکنیم! یعنی وضع درسی ما این‌طوری است که اگر طلبه‌ای از ابتدا حتّی یک‌بار به قرآن مراجعه نکند، می‌تواند همین رشتۀ ما را از اول تا آخر سیر کند و مجتهد بشود! چرا؟ چون درس ما اصلاً از قرآن عبور نمی‌کند. متأسفانه حالا هم که نگاه می‌کنم، می‌بینم همان‌طور است. ما در فقه گاهی مثلاً یک آیۀ قرآن را ذکر می‌کنیم، آن هم خیلی رویش کار و تحقیق نمی‌شود؛ به قدری که در روایات ما بحث می‌شود و کار می‌شود.
قرآن از حوزۀ ما منزوی است؛ مثلاً علم قرآن، مسائل مربوط به قرآن؛ همین چیزهایی که شما می‌بینید تحت عنوان علوم قرآن الان رایج شده و گذشتگان کتاب‌های زیادی دربارۀ آن‌ها نوشتند و حالاها هم خوشبختانه بعضی‌ها توجهاتی به آن‌ها می‌کنند. تفسیر هم که یک علم مستقل است، همین‌طور است.
در گذشته اگر کسی می‌خواست در حوزه مقام علمی پیدا کند، نبایستی به تفسیر می‌پرداخت! یک آقای ملای محترم عالمی فرضاً اهل تفسیر باشد و مردم از تفسیر او استفاده کنند، بعد برای خاطر آنکه این درس موجب می‌گردد او به بی‌سوادی شهره بشود، این درس را ترک کند! شما را به خدا این فاجعه نیست!؟ باید عکس این باشد؛ یعنی بگویند آقای فلانی، متخصص و استاد بزرگ تفسیر است؛ ایشان متخصص در فلسفه است؛ ایشان متخصص در کلام است؛ ایشان متخصص در تاریخ است؛ یعنی باید عنوانی در حوزه باشد. این‌طور چیزها باید در حوزه ارزش پیدا بکند؛ کما اینکه در گذشته هم از این چیزها بوده است.»

علامه طباطبایی در این باره میفرماید: اگردربارۀ این علوم (علوم حوزوی) دقت به خرج دهى خواهى دید که طورى تنظیم شده که گویى هیچ احتیاجى به قرآن ندارد، حتى ممکن است یک محصل، همۀ آن علوم را فرا بگیرد و متخصص در صرف، نحو، بیان، لغت، حدیث، رجال، درایه، فقه و اصول بشود و همۀ این درس‌ها را تا آخر بخواند و قهرمان این علوم نیز بشود و حتى به پایۀ اجتهاد نیز برسد ولى قرآن را به درستی نتواند قرائت کند یا به عبارتى اصلاً دست به هیچ قرآنى نزده باشد.
امام راحل در بخشی از سخنان راهگشای خود در باره مهجوریت قرآن ما را به این نکته توجه می دهند که بایستی در محضر قرآن شاگردی کنیم و قرآن را به عنوان ذکر الهی و نورانی شدن جان قرائت کنیم تا بتوانیم با معجزه قرآن و اثرات ذکر الهی حجابهای خود را کنار زده و به نورانیت قرآن دسترسی پیدا کنیم. هرگونه احساس نیاز به معارف قرآنی و کوچک شمردن آن ناشی از نوعی غرور علمی است که به جز ایجاد حجاب در مقابل دیدگان انسان ثمری ندارد و اقرار علماء بر ریزه خواری در مکتب و محضر قرآن کریم خود بهترین شاهد بر این مدّعا است به طور مثال ملا صدرا (ره) در مقدّمه تفسير سوره واقعه می ‏گويد: بسيار به مطالعه كتب حكما پرداختم تا آنجا كه گمان كردم كسى هستم، ولى همين كه كمى بصيرتم باز شد، خودم را از علوم واقعى خالى ديدم. در آخر عمر به فكر رفتم كه به سراغ تدبّر در قرآن و روايات محمّد و آل محمّد (عليهم السلام) بروم. يقين كردم كه كارم بی اساس بوده است، زيرا در طول عمرم به جاى نور در سايه ايستاده بودم. از غصه جانم آتش گرفت و قلبم شعله كشيد، تا رحمت الهى دستم را گرفت و مرا با اسرار قرآن آشنا كرد و شروع به تفسير و تدبّر در قرآن كردم، درِ خانه وحى را كوبيدم، درها باز شد و پرده‏ ها كنار رفت و ديدم فرشتگان به من می ‏گويند: سَلامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِينَ.
همچنین فيض كاشانى (ره) در کتاب رسالة الانصاف خود می نویسد: كتاب‏ها و رساله‏ ها نوشتم، تحقيقاتى كردم، ولى در هيچ يك از علوم دوائى براى دردم و آبى براى عطشم نيافتم، بر خود ترسيدم و به سوى خدا فرار و انابه كردم تا خداوند مرا از طريق تعمّق در قرآن و حديث هدايت كرد.
امام خمينى (ره) نیز در گفتارى از اينكه تمام عمر خود را در راه قرآن صرف نكرده، تأسّف می خورد و به حوزه‏ها و دانشگاه‏ها سفارش می كند كه قرآن و ابعاد گوناگون آن را در همه‏ ى رشته ‏ها، مقصد اعلى قرار دهند تا مبادا در آخر عمر بر ايّام جوانى تأسّف بخورند.

مقام معظم رهبری در جای دیگر می فرمایند : «نپرداختن به حفظ قرآن در حال حاضر واقعا نقیصه ای در حوزه های علمیه ی ما به شمار می آید. در حوزه های اهل سنت همان طور که مسبوق است از بدو ورود حفظ قرآن جزو شرایط است. حفظ قرآن بسیار با ارزش است. برادران اهل سنت در حوزه های علمیه شان، با اینکه در غالب مسائل و مباحث به قدر حوزه های ما عمق علمی و فقهی ندارند، این امتیاز بزرگ را بر ما دارند که طلبه، اول که وارد حوزه می شود به تلاوت و فراگیری قرآن و بعد هم به حفظ آن می پردازد.
شما غالبا جوان هستید و برای جوان حفظ قرآن کاری ندارد. من خودم تاسف می خوردم که این همه شعر و نثر و عین عبارات خیلی از کتابها را به فارسی و عربی حفظ داشتم که حالا یواش یواش زائل می شود ولی قرآن را حفظ نداشتم. کسی نبود به ما بگوید قرآن را حفظ کنید. من الآن بعضی از جوانانی را که حافظ قرآنند می بینم یا بعضی از اهل علم را که حافظ قرآنند می بینم غبطه می خورم و می گویم حاضر بودم اگر چیزی از امور معنوی را داشتم بدهم و آن حفظ قرآن را بگیرم؛ نمی شود دیگر، اینها معامله ای نیست، حالا هم که دیگر از ما و حافظه و اشتغالاتمان گذشته؛ اما وقت شما نگذشته است؛ بر حفظ قرآن
با توجه به مطالبی که ذکر شد، ضرورت ترویج فرهنگ قرآنی در جامعه از بدیهیات هست که نیازی به دلیل و استدلال ندارد : تنها در صورتی می توان به توسعه کمی و کیفی فعالیت های قرآنی در کشور امیدوار بود که حوزه های علمیه در این عرصه فعال باشند.
در همین راستا مؤسسه قرآنی فرهنگی بیت الاحزان حضرت زهرا (سلام الله علیها) ، بر آن شد که با همکاری مدرسه علمیه امام صادق (ع) استهبان، قدم مؤثری را جهت تربیت طلاب آشنای به قرآن کریم بردارد تا طلاب علوم دینی در کنار تحصیل دروس متداول حوزه مشغول به حفظ قرآن کریم باشند.

برنامه ی حوزه علمیه ی قرآنی بدین شرح هست که پذیرش این طلاب همزمان با ثبت نام حوزه های علمیه و همچنین از طریق طرح های رحله که در تابستان زیر نظر موسسه قرآنی بیت الاحزان تشکیل میشود صورت میگیرد .
افرادی که شرایط لازم (روان خوانی صحیح قرآن کریم _استعداد قابل قبول _تعهد بر رعایت قوانین مدرسه و... ) را داشته باشند در مصاحبه قبول میشوند این عده از عزیزان وارد مرحله دوره اختبار میشوند در صورت متعهد بودن به قوانین مدرسه هم از حیث درسی و هم از حیث انضباطی در دوره اصلی شرکت مینمایند .
طلاب محترم هر روز علاوه بر تحصیل دروس متداول حوزه نیم صفحه از قرآن کریم را حفظ میکنند یعنی سال اول طلبگی کل دروس پایه اول همراه با حفظ پنج جزء از قرآن کریم خوانده میشود. سال دوم یک سال مرخصی تحصیلی گرفته میشود به حفظ بیست و پنج جزء الباقی همراه با هر روزیک درس تجزیه و ترکیب قرآنی پرداخته میشود .
بعد از اتمام حفظ کل قرآن کریم از سال سوم به بعد به ادامه دروس حوزه و تفسیر تخصصی قرآن کریم و تعلیم یکی از زبان های زنده دنیا مشغول میشوند که در واقع با لطف خدای منان و یاری امام زمان علیه السلام و عنایات بی بی دو عالم سلام الله علیها بعد از شش سال ما شاهد طلابی هستیم که سفیران قرآنی حافظ کل قرآن کریم مسلط به زبان و متخصص تفسیر هستند .

Share